| Engin OK tarafından yazıldı. |
|
AKDENİZ BÖLGESİ
1.BÖLGENİN KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Bölge yurdumuzun güneyinde, adını aldığı Akdeniz boyunca bir şerit halinde uzanır. Bölgenin doğusunda Güneydoğu Anadolu Bölgesi,batısında Ege Bölgesi, kuzeyinde İç ve Doğu Anadolu Bölgesi yer almaktadır. 2.BÖLGENİN ALANI : Ülkemizin % 15’ini kaplamaktadır kapladığı alan bakımından 5.sırada bulunmaktadır. 3.BÖLGENİN BÖLÜMLERİ VE ÖNEMLİ KENTLERİ: a.Adana Bölümü:Antalya,Burdur,Isparta, b.Antalya Bölümü:Adana,Mersin,Hatay,Osmaniye,Kahramanmaraş,İskenderun 4.BÖLGENİN YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: Kıyıları: Toros Dağları genel olarak kıyıya paralel biçimde uzanır.Boyuna kıyı tipi egemendir. Falezler meydana gelmiştir.Ancak Teke Yöresi’nde kıyıya dik olarak uzanırlar.Bu alanda enine kıyı tipi görülür.Kaş,Fethiye ve Kekova Körfezi kıyılarında dalmaçya kıyı tipi görülür. Kıta sahanlığı oldukça geniştir.Dağların uzanışı nedeniyle iç kısımlar ile kıyı kesimi arasında farklılıkların oluşmasına neden olur.Kıyı daha fazla yağış alır ve deniz etkisi iç kısımlara giremez.Ulaşım imkanları kısıtlıdır ve geçitlerden sağlanır. Çubuk,Sertavul,Gülek ve Belen en önemli geçitlerdir.Kıyılarda bulunan başlıca körfezler,İskenderun,Mersin ve Antalya körfezidir.Taşeli ve Teke Yarımadası diğer önemli girinti ve çıkıntıları meydana getirir. Akdeniz yüksek sıcaklık ve buharlaşma nedeniyle en tuzlu denizimizdir.Dağları: Bölge büyük oranda Toros Dağları ve yüksek platolar ile kaplıdır.Bu nedenle oldukça dağlık bir bölgedir.Toros Dağları Alp Orojenezinin ülkemizde bulunan güney kanadını oluşturan kıvrım dağlarıdır.Toros Dağları Bölgede iki bölüme ayrılmaktadır.Taşeli Platosu bu iki bölüm arasına sınır oluşturmaktadır. Batı Toroslar, Bey Dağları, Çiçekbaba ve Barla Dağları, Sultan Dağı, Dedegöl ve Geyik Dağları, Orta Toroslar, Bolkar Dağları,Aladağlar Tahtalı ve Binboğa Dağları ve Nur Dağları’ndan oluşmaktadır.Toros Dağları genel olarak kıyıya paralel biçimde uzanır. Ancak Teke Yöresi’nde kıyıya dik olarak uzanırlar. Dağların uzanışı nedeniyle iç kısımlar ile kıyı kesimi arasında farklılıkların oluşmasına neden olur.Kıyı daha fazla yağış alır ve deniz etkisi iç kısımlara giremez.Ulaşım imkanları kısıtlıdır ve geçitlerden sağlanır. Çubuk(İç Anadolu ve Ege Bölgesi’ni Antalya’ya bağlar),Sertavul(İç Anadolu’yu Silifke üzerinden Akdeniz’e bağlar),Gülek(İç Anadolu’yu Pozantı üzerinden Akdeniz’e bağlar) ve Belen(Nur dağlarını aşar) en önemli geçitlerdir. Karslaşma: Yağışlar,yüzey ve yer altı suları tarafından kalker, jips, kayatuzu, dolomit (Karstik taş )gibi eriyebilen taşların kimyasal olarak aşındırılmasına karstlaşma bunun sonucunda ortaya çıkan şekillere karstik şekiller denir.Özellikle kalker(kireç taşı) üzerinde meydana gelen Karstik şekiller daha belirgin ve daha uzun ömürlüdür.Yurdumuzda özellikle Toroslar üzerinde oldukça yaygındır. Bu nedenle yurdumuzda Karstik şekillerin en yaygın olduğu alanlar Toros dağlarıdır. Toroslar üzerinde özellikle,Göller yöresi ve Taşeli platosu karstlaşmanın en yaygın olduğu alanlardır. Bölgede bu olaya bağlı olarak birçok karstik şekil meydana gelmiştir. Ovaları: Çukurova (Yurdumuzdaki en büyük delta ovasıdır,Seyhan ve Ceyhan Nehirleri tarafından meydana getirilmiştir.), Amik, Antalya ve Göller Yöresinde bulunan çöküntü ovaları bölgede bulunan başlıca tarım alanlarını meydana getirir. Platoları:Başlıca platoları Taşeli ve Teke platolarıdırAkarsuları: Bölge akarsu ağı akımından zengindir. Bölgede bulunan başlıca akarsular: Asi, Seyhan, Ceyhan, Göksu, Manavgat,Tarsus,Köprüçay,Dalaman ve Aksu’dur.Bölge akarsuları iklim nedeniyle büyük oranda düzensiz rejime sahiptirler.Yaz aylarında seviyeleri büyük miktarda düşmektedir.Batıda bulunan akarsuların büyük bölümü karstik kaynaklardan beslenmektedir. Gölleri: Göl bakımından yurdumuzdaki en zengin bölgedir.Beyşehir, Eğirdir ve Kovada gölleri açık havzalara sahip tatlı sulu göllerdir.Bölgede bulunan diğer önemli göller Burdur, Acıgöl, Suğla, Söğüt, Salda, Elmalı ve Avlan gölleridir. Bölgede bulunan baraj gölleri:Ceyhan üzerinde; Aslantaş ve Menzelet,Seyhan üzerinde Seyhan, Manavgat üzerinde Oymapınar, Tarsus Çayı üzerinde Kadıncık 1–2, Göksu üzerinde Göksu , Aksu üzerinde Kovada1-2 ve Kepez barajlarının meydana getirdiği baraj gölleri bulunmaktadır.Antalya Bölümü’nde bulunan Göller Yöresi kapalı havza durumundadır. 5.BÖLGENİN İKLİMİ VE BİTKİ ÖRTÜSÜ: Bölgenin büyük bölümünde Akdeniz İklimi egemendir.Kıyı ve iç kısımlar arasında dağların uzanışı ve yükseltiye bağlı olarak iklim farklılıkları meydana gelmiştir.Kıyı kesiminde yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçen sıcaklık farklarının,kar yağışları ve donma olaylarının az görüldüğü Akdeniz iklimi etkili olmaktadır.İç kısımlarda karasal iklim egemen duruma geçer bu alanlarda kışlar soğuk ve kar yağışlı geçmektedir.Kıyılarda yıllık sıcaklık ortalaması 180C’nin üstündeyken,Göller Yöresinde 12-130C,Toros dağlarının yüksek kesimlerinde 6-70C olmaktadır.Bölgede yaz ayları kuraklığın etkisi altındadır.Kış aylarında özellikle dağların kıyılara bakan yamaçlarında orografik yağışlar meydana gelmektedir. Kıyılarda yaşanan fön rüzgarlarının etkili olduğu dönemlerde yüksek sıcaklıklar yaşanır. Bölge yurdumuzda kış mevsiminin en ılık geçtiği,yıl içinde gölge uzunluğunun en kısa olduğu,güneşlenme süresinin en fazla olduğu yerdir. Bölgenin doğal bitki örtüsünü makiler meydana getirir.Makiler Kızılçam ağaçlarının tahribi sonucunda oluşan ikincil bir bitki örtüsüdür.Bölgede makiler kıyıdan itibaren 700-800 metreye kadar görülmektedirler.Bu yükseltinin üstünde Kızılçam,Karaçam,Göknar ve Sedir ağaçlarından oluşan ormanlar yer almaktadır.2000 metrenin üstündeki alanlarda dağ çayırları yer almaktadır.Dağların kuzey yamaçlarında ve göller yöresinde iklimin karasallaşmasına bağlı olarak yer yer bozkırlar egemen olmaktadır. Bölge orman varlığı bakımından % 21 ile 2. sırada yer almaktadır. 6.BÖLGEDE TARIM VE HAYVANCILIK: Tarım bölgemizde başta gelen ekonomik faaliyettir.Ancak bölgede arazi şartları nedeniyle mevcut toprakların ¼ ekili-dikili durumdadır.Yer şekillerinin olumsuz etkisine rağmen özellikle kıyılarda iklim şartlarının çok olumlu imkanlar sunduğu görülmektedir.Yurdumuzda bitkisel üretim açısından en fazla çeşit bulunan bölgemizdir.Uygun iklim koşulları nedeniyle yılda birden fazla ürün alınabilmektedir.Yurdumuzda sebze ve meyvenin en erken olgunlaştığı bölgemizdir. Buğday: Bölgede özellikle dağların kuzey yamaçlarında etkili olan karasal iklim sahalarında tarımı yapılmaktadır. Pirinç: Amik Ovası ve Kahraman Maraş çevresinde üretim yapılmaktadır. Pamuk: Özellikle Çukurova ve diğer kıyı ovalarında üretim yapılır. Tütün: Burdur ve Göller Yöresinde tarımı yapılmaktadır.Turunçgiller: Akdeniz İkliminin görüldüğü kıyı kısımlarında yoğun olarak görülmektedir. Bölge Türkiye turunçgil üretiminde ilk sırada yer alır. Muz: Büyük kısmı Erdemli- Antalya arasında yer alır.Yurdumuzda üretilen muzun tamamı buradan sağlanır. Susam:Antalya,İçel Yerfıstığı:Ülke üretiminin tamamına yakını buradan sağlanır.Başlıca üretim alanları Adana,İçel,Antalya,Hatay ve Kahraman Maraş’tır. Soya Fasulyesi:Gül:Isparta çevresi Zeytin:Tüm kıyı kesimlerinde özellikle Hatay ve İçel’de yoğunlaşmaktadır. Bölge tamamen zeytin üretim şartlarını bulundurmasına rağmen daha fazla gelir getiren ürünlere yönelinmesi nedeniyle üretim miktarı düşüktür. Göller Yöresi: Başlıca ürünler Ananas, Haşhaş, Gül ve Şekerpancarı’dır. Mersin ve Antalya çevresinde turfanda sebze yetiştiriciliği yaygındır. Seracılık: Bölge iklim şartları nedeniyle Türkiye’de seracılığın en fazla yapıldığı bölgedir.Bölgede çayır ve otlaklar azdır.Ancak beslenen hayvan sayısı fazladır.Bölgede en fazla beslenen hayvan kıl keçisidir.Kıyı ve yaylalar arasında kalan sahalarda koyun yetiştirilmektedir.Genel olarak bakıldığında hayvancılığın fazla gelişmediği görülmektedir.Bölgede yapılan hayvancılık yaylacılık çerçevesinde yürütülmektedir.Bölgede yaygın olarak tavukçuluk ve arıcılık yapılmaktadır.Daha fazla gelir amacıyla diğer ekonomik kaynakların tercih edilmesi nedeniyle balıkçılık fazla gelişmemiştir. 7.BÖLGENİN YER ALTI ZENGİNLİKLERİ: Krom: Adana,İçel,Fethiye,Marmaris,Bolkardağı,Kahraman Maraş ve İskenderun Barit: Alanya-Gazipaşa (Antalya), İçel Boksit (Alüminyum): Akseki(Antalya), Kükürt: Keçiborlu(Isparta) Demir: Adana ve İçel Linyit:Ermenek Amyant: Hatay-İskenderun Manganez: Adana, Muğla ve Burdur Zımpara taşı:Fethiye-Köyceğiz arası Mermer: Yayladağı( Hatay) 8.BÖLGEDE ENDÜSTRİ: Bölgenin Türkiye sanayi ürünü üretimindeki katkısı %10 düzeyindedir.Bölgede özellikle tarıma dayalı sanayi kolları gelişme göstermektedir.Adana’da özellikle dokuma,bitkisel yağ,tarım makineleri ve aletleri ve gübre fabrikaları yoğunlaşmaktadır.Antalya’da bulunan ferrokrom tesisleri,Isparta’da halı dokuma,gül yağı ve orman ürünleri fabrikaları,Burdur’da şeker fabrikası, Taşucu ve Dalaman’da bulunan kağıt fabrikaları,İskenderun demir-çelik fabrikası, Mersin’de Ataş petrol rafinerisi ve çimento fabrikaları bölgenin önemli sanayi kuruluşlarıdır.Mersin ve İskenderun limanları yurdumuzun önemli ihracat ve ithalat limanlarındandır. Mersin’de bulunan serbest bölge yurdumuzun ilk serbest bölgesidir ekonomik açıdan büyük önem taşımaktadır. 9.BÖLGEDE NÜFUS VE YERLEŞME: 2000 nüfus sayımına göre 8.706.005 kişidir.Nüfus miktarı bakımından 4.sırada bulunmaktadır.Nüfus yoğunluğu Türkiye ortalamasının üstündedir.Bölgede Km2’ye 98 kişi düşmektedir. En fazla nüfus bulunan kentler Adana, Mersin ve Antalya’dır.Nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu yer Hatay’dır.Kıyı alanlarında ve verimli ovalarda nüfus artarken, arızalı ve karstik arazi yapısı nedeniyle Teke ve Taşeli yöreleri ile Toros Dağları ve Göller Yöresi’nde azalmaktadır. Kentsel nüfusun en fazla olduğu iller Adana,Antalya ve İçel’dir.Nüfus artış hızı %o 21.43’dür 10.BÖLGE’DE TURİZM: Bölge sahip olduğu iklim özellikleri,doğal güzellikleri ve tarihi miraslar nedeniyle turizm açısından gelişmiştir.Uygun iklim ve kıyı imkanları nedeniyle özellikle deniz turizmi gelişme göstermiştir.Çok sayıda bulunan arkeolojik merkezler bu gelişmeye büyük katkı sağlamaktadırlar.Burdur’da bulunan İnsuyu,Alanya’da bulunan Damlataş,Tarsus’ta bulunan Yedi Uyuyanlar Mağaraları, Silifke’de bulunan Cennet ve Cehennem Obrukları,Köprülü Kanyon,Manavgat Şelalesi,Olimpos Milli Parkı,Soğukoluk,Tekir ve Bürücek yaylaları bölgenin sahip olduğu başlıca turistik zenginliklerdir. |
Yorumlar